Voetbal
In verband met de vakantie ditmaal een letterlijke weergave van het lemma goal uit Het Tweede etymologische Woordenboek voor Beginners (1999). Dat woordenboek is bedoeld voor lezers vanaf een jaar of tien, dus alle lezers van De Sportwereld zullen met het begrijpen ervan geen moeilijkheden ondervinden.
goal: doel; doelpunt
Laten we ons bij het behandelen van dit woord beperken tot het voetbal. Voetbal is een Engels spelletje en daarom heet een goal goal. Hoewel er voor veel voetbaltermen Nederlandse woorden bestaan, gebruiken we toch graag de Engelse woorden. ``Goaaaaalll!!'' schreeuwt de commentator soms. Misschien omdat dat lekkerder bekt dan ``Doeeeeelpuuunt!!!''
Het woord heeft te maken met het Oud-Noorse gil `ravijn' en het Griekse cheilos `lip'. Goal moet gezien worden als `de uiterste rand'. Het doel staat aan de uiteinden van het voetbalveld.
De man die moet proberen doelpunten te voorkomen is de keeper. Dat woord is afgeleid van het werkwoord to keep, dat onder andere `tegenhouden' en `bewaken' betekent. Het volledige woord is goalkeeper, maar voor het gemak laten we het eerste deel altijd weg. Een keeper is een `(doel)bewaker'. In het Nederlands wordt hij of zij ook wel doelverdediger genoemd.
Een strafschop wordt meestal aangeduid met penalty, uitgesproken als ``pienantie''. Het woord betekent `boete'. De Engelsen leenden het uit het Frans. Uiteindelijk komt het van het Latijnse poena, en het Griekse poinè, die beide `schadeloosstelling, straf, boete' betekenen. Dus: strafschop.
Als de bal over de achterlijn is geweest, en het de schuld is van de eigen partij, levert dat een corner op. Corner betekent `hoek'. Vandaar de Nederlandse vertaling `hoekschop'.
Voetbal, de naam zegt het al, is een spel dat met de voeten en een bal wordt gespeeld. Als een speler de bal met zijn handen aanraakt, is er sprake van hands, door ons meestal uitgesproken als ``hens''. Hands is het Engelse woord voor `handen'.
In de uitdrukking ``Alle hens aan dek'' schrijven we het zelfs als hens. Ook in deze uitdrukking komt hens van het Engelse all hands `alle handen'.
De trainer en reservespelers zitten tijdens een wedstrijd in de dug-out. Dug is de verleden-tijdsvorm van het Engelse werkwoord to dig `graven' en out is `uit'. Dug-out betekent letterlijk `uitgegraven'. Een échte dug-out bevindt zich dan ook minstens een halve meter onder het voetbalveld.
De Sportwereld - Gerbrand Bakker