Krachtsport
Gewichtheffen en worstelen. De eerste lijkt me duidelijk: gewicht + heffen, daar ga ik verder geen woorden aan vuil maken. Maar er valt wel iets aardigs te zeggen over een onmisbaar attribuut dat bij de sport gebruikt wordt. De halter. De halter vormt als het ware de verbinding tussen het gewicht en het heffen, het lijmt figuurlijk beide woorden aan elkaar. Bij de oude Grieken werd de halter gebruikt bij een geheel andere sport, het verspringen. Het Griekse haltèr betekent ‘springgewicht'. Dat zelfstandig naamwoord is afgeleid van het werkwoord hallesthai ‘springen'. Griekse atleten hielden in beide handen een halter waarmee ze zichzelf katapulteerden: ze zwaaiden de halters op precies het juiste moment naar voren, zodat ze nóg verder konden springen. Heel veel later hebben mensen die zichzelf afbeulen in sportscholen zich de halter toegeëigend.
Maar dan worstelen, daar kan ik heel veel woorden aan vuil maken. To wrestle, zeggen de Britten. Een of andere grapjas heeft weleens gezegd dat worstelen een samentrekking is van worst stelen. De verklaring die hij gaf, was dat de oude Grieken (ja, weer zij) naakt worstelden en dat ze daarbij graaiden naar een bepaald lichaamsdeel. Erg grappig, maar niet eens zo ver bezijden de waarheid. Worstelen is namelijk verwant aan het woord worst. (Helaas voor de grapjas niet aan stelen.) Ook woorden als worden, worgen (of wurgen), wringen, worm en nog zo wat wr-woorden, al dan niet met een klinker tussen de medeklinkers, zijn afgeleid van een Indo-europese basis met de betekenis ‘draaien', ‘winden' of ‘buigen'. En is dat niet precies wat worstelaars doen? Ze draaien en kronkelen om elkaar heen, graaien, duwen en trekken in een poging de tegenstander tegen de grond te krijgen.
De Sportwereld nr. 15 - juni 1999 Gerbrand Bakker